وروجک کوچولو

توصیف وجود خدا از زبان یکی از شخصیت‌های رمان «شیاطین» اثری از داستایفسکی:

«یک سنگ بسیار بزرگ را مجسم کنید که بالای سر شما آویزان است. اگر این سنگ یک دفعه روی سر شما بیفتد، شما هیچ دردی احساس نمی‌کنید؛ چراکه فرصت احساس درد را ندارید؛ اما اگر فقط زیر آن بایستید و منتظر افتادن آن روی خودتان باشید مطمئناً رنج می‌کشید. از رنجِ مرگ می‌ترسید. بزرگ‌ترین دانشمندان و معروف‌ترین دکترها، همه می‌ترسند. درحالی‌که خوب می‌دانند که اگر آن سنگ رویشان بیفتد رنجی احساس نخواهند کرد. در سنگ درد و رنج نیست، اما ترس از درد و رنج در آن وجود دارد… خدا همان دردِ وحشت از مرگ است و هر کس بر درد و ترس پیروز شود، خدا خواهد شد.»

👤|فیودور داستایفسکی